1-جاهاي خالي را با كلمه يا عبارت مناسب پر كنيد:

الف- علت شكست نور هنگامي كه به­طور مايل ازيك محيط شفاف به محيط شفاف ديگر گذر مي­كند...............است.

ب- اگر نور از يك محيط غليظ با زاويه­ي حد بتابد، زاويه­ي شكست............... درجه مي شود.

ج- خطي كه از مركز سطح خميده­ي عدسي گذشته و بر سطح تخت عمود است...............ناميده مي­­شود.

د- عكس فاصله­ي كانوني را...............مي­ناميم.

2- آزمايشي را طراحي كنيد كه به­وسيله­ي آن بتوان عمق ظاهري يك سكه را در ته يك ليوان پر از آب مشخص كرد.

 

3- آزمايشي طراحي كنيد كه به­وسيله­ي قطعه شيشه­ي ضخيم ، وسيله­ي توليد باريك­ي نور ، يك خط­كش و تكه­اي مقوا ، زاويه­ي تابش و شكست را در دو محيط شفاف اندازه­گيري كرد.

 

5- شناگري از داخل آب در جهت قائم به لامپ روشني واقع در هوا نگاه مي­كند. اگر از نظر شناگر فاصله­ي لامپ از سطح آب 6 متر باشد لامپ در چه فاصله­اي از سطح آب قرار دارد؟            = آبn                       

7- جسمي را در فاصله­ي 5 سانتيمتري عدسي همگرايي كه فاصله­ي كانوني آن 10 سانتيمتر است قرار مي­دهيم فاصله­ي تصوير تاعدسي و نوع تصوير و بزرگنمايي آن را در اين حالت حساب كنيد.

 

8- شكست نور چيست؟ علت آن را بيان كنيد.

9- پديده­ي سراب چيست؟

سرعت نور در هوا

10- ضريب شكست شيشه 5/1 است. سرعت نور در شيشه چقدر است؟    

11- جسمي به طول 4سانتيمتر در فاصله­ي 24سانتيمتري عدسي واگرايي به فاصله كانوني 8 سانتيمتر قرار دارد.

الف- فاصله­ي تصوير از عدسي و طول تصوير را حساب كنيد.

ب- توان عدسي را محاسبه نماييد.

 

12- با رسم پرتوها ويزگي­هاي تصوير در عدسي همگرا را وقتي كه شي در فاصله­ي كانوني عدسي قرار مي­گيرد را بنويسيد.

 

13- فاصله­ي كانوني يك عدسي همگرا 10 سانتيمتر است. اگر يك شي در فاصله­ي p از عدسي قرار گيرد در اين حالت تصويري بزرگتر و حقيقي و دو برابر شي تشكيل مي­دهد. محل قرار گرفتن شي و تصوير چقدر بوده است؟

 

14- ضريب شكست آب است. زاويه­ي حد آب چند درجه است؟

اگر پرتو نوري با زاويه­ي از آب بر سطح آب (مرز جدايي آب و هوا) بتابد آيا اين پرتو نور مي­تواند از آب خارج شود؟ چرا؟                                                                                                       

16- با توجه به جدول زیرتعيين كنيد  هریک از ابزارهای سمت چپ در کدام یک از فناوری های سمت راست کاربرد دارند ( شماره ی وسیله مورد نظر را در ستون خالی سمت راست یادداشت کنید).

نام وسیله

فناوری و کاربرد

شماره

1) عدسی همگرا

2)عدسی واگرا

3) منشور

پریسکوپ

 

میکروسکوپ

 

عينك

 


17- الف) پاشیدگی نور در منشور را توضیح دهید( در یک سطر).

ب) علت پاشیدگی نور در منشور چیست؟

 

18-توان يك عدسي 5 ديوپتر است جسم را در فاصله چند سانتي متري از اين عدسي قرار دهيم تا تصويرش به اندازه خود جسم تشكيل شود.

 

19-درون ظرفي تا ارتفاع 36 سانتي متر ي آب موجود است اگر از بالا ي آب تقريبا عمود بر سطح آب نگاه كنيم ته ظرف را نسبت به وضع اوليه آن چگونه مي بينيم. ضريب شكست آب  است.

 

20-پرتو نوري از يك محيط شفاف وارد محيط شفاف ديگر شده است. كدام كميت پرتو نور تغيير نمي كند؟

1)طول موج                                                                                           2)سرعت                                                                                                                          3)بسامد                                                                                               4)شدت    

21-اگر با  عينكي با شيشه هاي قرمز در نور سفيد به گلي كه داراي گلبرگهاي زرد و قرمز است نگاه كنيم گلبرگها به چه رنگي ديده مي شوند؟

22-يك سكه در زير شيشه اي  به ضخامت 6 ميلي متر و ضريب شكست روي ميز قراردارد. اگر از بالا به طور قائم به سطح آن نگاه كنيم سكه چند ميلي متر بالاتر ديده مي شود؟

 

 

23-درميكروسكوپ تصوير نهايي نسبت به جسم ........................................................... است

1)مستقيم و مجازي                                                          2)مستقيم و حقيقي                       

3)معكوس و مجازي                                                          4)معكوس و حقيقي

 

24- عدسي يك دوربين عكاسي ساده براي اجسام دور تنظيم شده است و فاصله آن از فيلم 40 ميلي‌متر است اگر بخواهيم با اين دوربين از جسمي كه در فاصله 84 سانتي‌متري عدسي است عكس واضحي بگيريم بايد عدسي نسبت به فيلم چگونه تغييرمكان يابد ؟

 

25- يك عدسي هم‌گرا از جسم تصويري بر روي پرده تشكيل مي‌دهد كه طول آن نصف طول جسم است. اگر فاصله‌ي بين جسم و تصوير آن 90 سانتيمتر باشد توان عدسي چند ديوپتر است؟

 

26- جسمي مقابل يك عدسي همگرا به فاصله كانوني 8سانتي متر قراردارد . كمترين فاصله ميان جسم و تصوير حقيقي آن چند سانتي متر است؟

 

27- ایراد رنگی شدن  تصویردریک عدسی همگرای ساده مربوط به چیست و چگونه می‌توان آن را برطرف كرد؟

1) تفاوت ضریب شکست عدسی برای نورهای مختلف ، ترکیب با یک عدسی واگرا

2) تفاوت ضریب شکست عدسی برای نورهای مختلف ، ترکیب با یک عدسی همگرا

3) متعدد بودن کانون اصلی عدسی برای نورهای مختلف ، استفاده از دیافراگم (دریچه‌ای برای بازوبسته نمودن نور در جلوی عدسی )

4) متعدد بودن کانون اصلی عدسی برای نورهای مختلف ، استفاده از یک عدسی واگرا

 

28- دركف استخري دو لامپ آبي و قرمز قرار دارد . اگر از بالا نگاه كنيم  لامپ .....بالاتر ديده مي شود چون ضريب شكست آب براي نور .....بيشتر است.

 

29- درعدسی واگرایی به فاصله کانونی 6 سانتی متر جسمی به طول 8 سا نتيمتردر فاصله 18  سانتي متري قرار گرفته است:  الف) فاصله تصویر از عدسی و طول تصویر را به دست آورید.             ب) توان عدسی را محاسبه کنید.

 پ) شکل را با مقیاس مناسب رسم کنید.

سوالات متوسط

1-تعریف کنید.

الف) پدیده شکست نور

ب) زاویه ی تابش و زاویه ی شکست

 

2-کلمه یا عبارت درست را از داخل پرانتز انتخاب کنید.

الف) نور در گذر از آب به هوا (از-به) خط عمود (دور- نزدیک) می شود.

ب) اگر به طور (عمود –مایل- چه عمود و چه مایل) به سکه ای که در ته ظرف قرار دارد نگاه کنیم، آن را نسبت به سطح آب (دورتر- نزدیک تر) می بینیم.

4-درستی یا نادرستی جمله های زیر را مشخص کنید؟

الف) هنگامی که از محیط رقیق ، به شیئی در محیط غلیظ نگاه می‌کنیم آن را از محل واقعی خود نزدیک تر می بینیم.

ب) همواره عمق واقعی از عمق ظاهری کم تر است.

پ)هرقدر محیط شفافی غلیظ‌تر باشد ضریب شکست آن کمتر و سرعت نور در آن بیشتر است.

ج) هر قدر سرعت نور در یک محیط کمتر باشد، نور در آن محیط بیشتر شکسته می‌شود و زاویه ی انحراف بیشتر می‌شود.

چ) علت اصلی شکست نور این است که نور به طور مایل از فصل مشترک دو محیط عبور می‌کند.

 

5-با رسم حداقل دو پرتو از یک نقطه نشان دهید که چرا گربه‌، ماهی را نزدیک‌تر و ماهی ، گربه را دورتر از سطح آب می‌بیند.

 

6-شخصی با قدی به بلندی 180 سانتی متر کنار استخری ایستاده است. اگر از درون آب استخر به ضریب شکست  به این شخص نگاه کنیم ، این شخص را چقدر بلندتر یا کوتاهتر می‌بینیم؟

8-پاشیدگی نور در منشور چیست و چرا روی می‌دهد؟ در طیف نور سفید کدام رنگ بیش‌ترین انحراف و کدام رنگ کمترین انحراف را دارد؟

10- کلمه یا عبارت درست را از داخل پرانتز انتخاب کنید.

الف) درعدسی  (همگرا-واگرا) دسته پرتوموازی تابش شده  پس از گذر از عدسی به هم نزدیک می‌شوند.در این عدسی‌ها لبه‌ها  (نازک‌تر- پهن‌تر) از وسط آن است .

ب) ذره بین یک عدسی (همگرا-واگرا)  می‌باشد .

پ) درعدسی (همگرا- واگرا) کانون حقیقی و در عدسی (همگرا- واگرا) کانون مجازی است.

 

11- جسمی را در مقابل یک عدسی واگرا قرار می‌دهیم با رسم شکل ویژگی های تصویر ایجاد شده را بنویسید.

12-جسمی را در فاصله ی بین F  (کانون) و F2 (دوبرابر فاصله ی کانونی ) یک عدسی همگرا روی محور اصلی آن قرار می‌دهیم با رسم شکل ویژگی‌های تصویر ایجاد شده را بنویسید.

 

سوالات مفهومي و دشوار

20- وقتی پرتو نور تک رنگی از هوا وارد محیط شفافی به ضریب شکست n1 می‌شود از سرعت آن 25 درصد کاسته می‌شود. اگر این پرتو از هوا وارد محیط شفافی به ضریب شکستn2 شود سرعتش 80 درصد سرعت آن در هوا خواهد شد نسبت n1 بهn2 را حساب کنید.

 

21- دسته پرتو موازی به ضخامت 6 سانتی‌متر به عدسی کروی می‌تابد . روی پرده ای در فاصله ی 20سانتی‌متر به موازات عدسی لکه‌ی روشنی به قطر 3 سانتی‌متر ایجاد می شود توان عدسی را بدست آورید.

 

22- جسمی در مقابل عدسی کروی قرار گرفته است تصویر آن روی پرده به فاصله‌ی 45 سانتی متر  با طول دو برابر جسم تشکیل شده است اگر جسم را 5 سانتی متر از عدسی دور کنیم پرده را چه اندازه  جابجا کنیم تا دوباره تصویر واضح روی پرده ایجاد شود.

 

23- جسمی در مقابل عدسی همگرا قرار گرفته است تصویرآن به طول 2 سانتی متر روی پرده ایجاد شده است عدسی را 12سانتی متر جابجا می‌کنیم طول تصویر روی پرده 8 سانتی متر می‌شود توان عدسی را بدست آورید.

 

24- سکه‌ای به قطر 3سانتی متر در فاصله‌ی 20سانتی متر از عدسی با توان 5- دیوپتروبه موازات آن قرار دارد ناظری که در فاصله‌ی 40 سانتی‌متر از عدسی قرار دارد قطر سکه را چه اندازه مشاهده می‌کند؟

 

25- یک منبع نور نقطه‌ای در فاصله‌ی 10 سانتی‌متر از عدسی همگرایی به قطر 5 سانتی قرار گرفته است روی پرده ای به موازات عدسی در فاصله‌ی 27 سانتی متر قطر لکه‌ای روشن ایجاد شده 5 سانتی‌متر است . اگر بخواهیم تمام پرده که طول آن 50 سانتی است روشن شود منبع نور چه انداره باید باشد؟

 

26-عمل تطابق چشم را تعریف کرده و نقش ماهیچه‌های مژگانی در این عمل را توضیح دهید.

27-حبابی در زیر آب تشکیل شده است ، یک باریکه نور به آن می تابد بارسم شکل بار یکه ی نور را پس از عبور از حباب رسم کنید.

 

28- توسط یک ذره بین تصویر بزرگ و مستقیمی از یک شی ء تشکیل شده است. اگر فاصله بین شیء و ذره‌بین را دو برابر کنیم ویژگی‌های تصویر ایجاد شده را بنویسید؟ (4 مورد)

4 ـ در شكل مقابل مسیر پرتو نوری در دو محیط 1 و 2 نشان داده شده است . کدام یک

از گزینه های  زیر در رابطه با این دو محیط درست بیان شده است ؟

1) ضریب شکست محیط ( 1 ) بزرگتر از ضریب شکست محیط ( 2 ) و سرعت نور در محیط ( 1 ) بیشتر از سرعت نور در محیط ( 2 ) است . 

2) ضریب شکست محیط ( 1 ) بزرگتر از ضریب شکست محیط ( 2 ) و سرعت نور در محیط ( 1 ) کمتر از سرعت نور در محیط ( 2 ) است . 

3) ضریب شکست محیط ( 1 ) کوچکتر از ضریب شکست محیط ( 2 ) و سرعت نور در محیط ( 1 ) بیشتر از سرعت نور در محیط ( 2 ) است .

4) ضریب شکست محیط ( 1 ) کوچکتر از ضریب شکست محیط ( 2 ) و سرعت نور در محیط ( 1 ) کمتر از سرعت نور در محیط ( 2 ) است .

 

 

 

           

7 ـ يك پرتو از محيط غلیظ به ضریب شکست 2 به هوا مي تابد. هرگاه زاويه تابش اين پرتو از صفر تا 30 درجه تغيير كند زاويه ی شكست چند درجه تغيير مي كند؟

1) 30                            2) 45                           

3) 60                            4) 90

 

8 ـ چراغي بالاي يك استخر وبه فاصله ي 8/1 متر از سطح آب قرار دارد.اگر شخصي از درون آب تقریباً به طور عمود بر سطح آب به چراغ نگاه كند ،چراغ را در چه فاصله از جاي واقعي اش مي بيند؟  ( ضريب شكست آب 1443'>   است.)

  1) 60 سانتي متر پايين تر از جاي واقعي آن                                 2) 60 سانتي متر بالا تر از جاي واقعي آن

 3) 90 سانتي متر پايين تر از جاي واقعي آن                                  4) 90 سانتي متر بالا تر از جاي واقعي آن

 

 

9 ـ زاويه ي حد براي هنگامي كه نور قرمز از يك مايع شفاف وارد هوا مي شود 37 درجه است . اگر يك لامپ  قرمز رنگ كوچك در عمق 2 متري سطح اين مايع باشد، قطر لكه ي نوراني روي سطح مايع چند متر است؟

(    و )

1)   4                    2)  3             

3) 5/1                4) 2/1

10 ـ اگر ضريب شكست يك منشور را براي پرتو هاي قرمز ، زرد و بنفش به ترتيب با نشان دهيم ،كدام یک از       گزينه های  زیر درست است؟

1)                  2)         

 3)                 4)

11 ـ اگر سرعت نور را در خلاء ، براي پرتو هاي سبز ، زرد و بنفش را با نشان دهيم ،كدام گزينه درست است؟

   1)          2)         

 3)            4)

 

12 ـ يك دسته پرتو واگرا که مکان تابش آن فاصله ی کانونی است ، به يك عدسي همگرا مي تابد ، پرتوهاي خروجي از اين عدسي .......... مي باشند.

1) همگرا            2) واگرا             

3) موازي            4 ) بسته به شرايط ممكن است همگرا، واگرا و يا موازي باشند.

 

13 ـ اگر یک شی روی محور یک عدسی همگرا از فاصله ی بسیار دور تا کانون اصلی آن جا به جا شود ،تصویر در چه فاصله ای جا به جا می شود؟

 1) از کانون تا بی نهایت دور                                          2) از کانون تا دو برابر فاصله ی کانونی  

  3) از بی نهایت تا دو برابر فاصله ی کانونی                   4) از بی نهایت دور تا کانون

 

14 ـ فاصله ی کانونی یک عدسی همگرا 30 سانتی متر است .کمترین فاصله ی یک شی تا یک پرده چند سانتی متر باشد تا هنگامی که این  عدسی بین شی و پرده قرار می گیرد ، تصویر روی پرده تشکیل شود؟

1)cm 60                           2) cm 120                  

3) cm 120                       4) cm 180

           

15 ـ شيئي در فاصله    از يك عدسي همگرا به فاصله كانوني قرار دارد. شي و عدسي را از هم دور مي‎كنيم، به طوري كه هريك جابه جا شود جابه جايي تصوير چند سانتي‎متر است؟

1) 60                            2) 45                           

3) 30                            4) صفر

 

16ـ جسمي در فاصله ي 20 سانتي متري كانون يك عدسی همگرا  قرار دارد . تصوير حقيقي اين جسم به فاصله ي cm 45  از كانون  بر روي پرده اي تشكيل مي شود فاصله ي كانوني عدسی چند سانتی متر است ؟

1 ) 25               2) 30

3)  35               4 ) 40

 

17ـ جسمي در فاصله ي 5 سانتي متري كانون يك عدسی همگرا به فاصله ي كانوني cm 15  قرار دارد . تصوير مستقيم آن در چند سانتی متری  جسم تشکیل می شود ؟

1 ) 5/2              2) 5/7

3)  20               4 ) 30

 

 18ـ  جسمي در مقابل  يك عدسی همگرا به فاصله ي كانوني cm 20  قرار دارد . تصوير آن 2 برابر و در طرف دیگر عدسی تشکیل می شود . جسم را چند سانتی متر و در چه جهتی جابه جا کنیم تا طول تصویر برابر طول جسم گردد؟

1 ) 10 سانتی متر به عدسی نزدیک کنیم .                                 2) 10 سانتی متر از عدسی دور کنیم . 

3)  30 سانتی متر به عدسی نزدیک کنیم .                                 4 ) 10 سانتی متر از عدسی دور کنیم .

 

 

19ـ عدسي همگرايي بين يك شي و پرده قرار گرفته است. جاي شي و پرده را عوض مي كنيم. مشخصات تصوير جديد كدام است؟

1) حقيقي ـ وارونه ـ كوچكتر يا بزرگتر              2) حقيقي ـ وارونه ـ بزرگتر

3) حقيقي ـ مستقيم ـ كوچكتر يا بزرگتر              4) حقيقي ـ وارونه ـ كوچكتر

 

20ـ فاصله ی یک شی و یک پرده 100 سانتی متر است . یک عدسی همگرا به فاصله ی کانونی 20 سانتی متر را بین شی و پرده   جابه جا  می کنیم، در این صورت :

 1) فقط یک بار تصویر تشکیل می شود.                         2) حداکثر دو بار تصویرتشکیل می شود.

 3) تصویری تشکیل نمی شود.                                       4) حداکثر 5 بار تصویر تشکیل می شود.

 

21 ـ يك دسته پرتو همگرا به يك عدسي واگرا مي تابد ، پرتوهاي خروجي ازاين عدسي .......... مي باشند .

1) همگرا            2) واگرا             

3) موازي            4 ) بسته به شرايط ممكن است همگرا، واگرا و يا موازي باشند.      

 

22 ـ اگر نقطه‎اي نوراني را روي محور اصلي يك عدسي واگرا از فاصله بسيار دور تا كانون عدسي جابجا كنيم ، تصوير آن در عدسي در چه فاصله‎اي جابه جا مي شود؟

1) از كانون تا سطح عدسي                                       2) از كانون تا نصف فاصله كانوني

3) از كانون تا دو برابر فاصله كانوني                           4) از كانون تا فاصله بسيار دور

 

 

 

23 ـ فاصله يك شي تا عدسي واگرايي 4 برابر فاصله كانوني عدسي مي باشد. در اين صورت طول شي چند برابر طول تصوير است؟

1) 5                              2) 3                 

3)                             4)

26 ـ توان يك عدسي  است.اگر یک شی به فاصله ی 30 سانتی متر از این عدسی قرار گیرد، فاصله ی بین شی و تصویر چند سانتی متر خواهد بود؟

1) 60                2) 90               

3) 120                4) 135

 

27ـ توان يك عدسي واگرا  ( k - ) است . اگر یک شی در مقابل آن قرار گیرد ، تصویری با بزرگنمایی m تشکیل می شود.در این صورت فاصله ی تصویر تا عدسی کدام است؟

 

1)                       2)                       

3)                         4)

 

 

28 ـ در ميكروسكوپ ،تصويري كه عدسي چشمی  ايجاد مي كند،چگونه است؟

1) مجازي- نسبت به شی وارونه                          2) حقيقي- نسبت به شی وارونه                         

3) مجازي – نسبت به شی مستقیم                     4)  حقيقي – نسبت به شی مستقیم   

 

 

 

29ـ اگر بخواهيم با دوعدسي   و     كه توان هاي آنها به ترتيب 20 و5 ديوپتر است،میکروسکوپی بسازيم .كدام عدسي به عنوان عدسي چشمي به كار  رود وتصویری که عدسی شیئی از جسم تشکیل می دهد چگونه است؟

 1)  - حقیقی                         2) -  مجازی                      

 3) - حقیقی                       4) -  مجازی

 

30 ـ  اگر بخواهيم با دوعدسي   و   كه توان هاي آنها به ترتيب 10 و2 ديوپتر است،تلسكوپي بسازيم كه بتوان با آن ماه  را به راحتي ديد كدام عدسي به عنوان عدسي چشمي به كار  رود و فاصله دو عدسي چند سانتي متر باشد؟

 1) وcm20                           2) وcm60                       

3) وcm 20                         4) وcm60